Episodes

  • Slimmer presteren tijdens de overgang volgens gynaecoloog Dorenda van Dijken

    Slimmer presteren tijdens de overgang volgens gynaecoloog Dorenda van Dijken
    Jun 19 2026
    Dit is de 271e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:Slimmer presteren tijdens de overgang volgens gynaecoloog Dorenda van DijkenINLEIDING:Jarenlang reageert je lichaam op sporten zoals je dat gewend bent. Totdat pats boem die verdraaide overgang toeslaat.Het lijkt soms wel alsof je een ander lijf hebt gekregen. Waarmee het veel lastiger trainen is.Want wat moet je als sporter met pijn in je spieren en gewrichten, een slechte nachtrust en weinig energie?We vragen het aan Dorenda van Dijken, expert op het gebied van behandeling van lichamelijke en geestelijke klachten als gevolg van de overgang.Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Wat vertelt het gebruik van een anticonceptiering zoals de NuvaRing over het herkennen van de overgang bij duursporters? Gynaecoloog Dorenda van Dijken legt uit dat middelen zoals een anticonceptiering of de pil de overgangsjaren behoorlijk kunnen maskeren. Omdat deze middelen een constante stroom sterke synthetische hormonen afgeven, onderdrukken ze de natuurlijke eisprong en houden ze bloedingsklachten kunstmatig onder controle. Dat betekent dat je fysiologisch gezien wel degelijk in de overgang kunt zitten, terwijl je het door de ring niet direct merkt. Toch is anticonceptie volgens Dorenda absoluut geen goede eerste keuze om overgangsklachten te behandelen, mede vanwege de ongunstige effecten van deze synthetische oestrogenen op je hart en bloedvaten.2. Wat is de wetenschappelijke grond voor de bewering dat duursport na je veertigste leidt tot insulineresistentie door stressreacties? Gerrit en Jurgen legden deze specifieke angst van een luisteraar voor aan Dorenda van Dijken. Haar antwoord is helder: er is geen enkele gedegen wetenschappelijke studie die aantoont dat normale duurtraining na je veertigste insulineresistentie veroorzaakt door cortisolpieken. Dit soort adviezen om rigoureus te stoppen met duursport hoort volgens de gynaecoloog thuis in het rijk der fabelen. Natuurlijk brengt sporten een vorm van fysieke stress met zich mee, maar dat weegt niet op tegen de bewezen fysiologische voordelen van duurtraining voor je vaten en je brein, mits je je herstel goed bewaakt.3. Wat voegt het routinematig laten testen van hormoonwaarden in het bloed toe aan de diagnose van de overgang? Veel sporters willen via een bloedtest bij de huisarts zekerheid krijgen over hun hormonale status, maar Dorenda van Dijken is daar heel stellig over: bloedprikken is voor de diagnose niet zinvol. De waarden van het actieve oestrogeen estradiol schommelen in de perimenopauze namelijk enorm per dag en soms zelfs per uur. Een momentopname in het laboratorium zegt dus helemaal niets over je werkelijke fysiologische status. De diagnose wordt door een arts gesteld op basis van je leeftijd, het verloop van je cyclus en de fysieke klachten die je ervaart.4. Wat is het fysiologische nut van een koolhydraatarm of ketogeen dieet voor een duursporter die in de overgang zit? Als sporter krijg je soms het advies om koolhydraten te schrappen om gewichtstoename tegen te gaan. Dorenda van Dijken adviseert om voorzichtig te zijn met dit soort radicale dieetadviezen van therapeuten. Je hebt koolhydraten hard nodig om te kunnen blijven trainen en je hart gezond te houden. Wel vertraagt je stofwisseling door het ouder worden en neemt je spiermassa af, waardoor je basale energiebehoefte daalt. Jurgen vult aan dat slimmer eten, met meer vezels en onbewerkt voedsel, veel effectiever is voor actieve sporters dan een koolhydraatarm dieet.5. Wat verklaart dat presterende vrouwen in de overgang soms ten onrechte de diagnose overtraindheid opgedrukt krijgen? Een luisteraar deelde haar ervaring dat haar hele zenuwstelsel plotseling uit balans raakte tijdens een belangrijk kampioenschap, wat werd afgedaan als overtraining. Dorenda van Dijken herkent dit patroon en legt uit dat de symptomen van acute hormonale schommelingen en overtraindheid fysiologisch veel overlap vertonen, zoals extreme vermoeidheid en een verminderde belastbaarheid. Coach Guido Vroemen benadrukt dat je trainingsdata op je horloge er op papier prima uit kan zien, terwijl je hormonen de boel intern ontregelen. Als de hersteltijd ineens drastisch toeneemt zonder logische oorzaak, moet je bij vrouwen boven de veertig altijd aan de overgang denken.Handige bronnen en links:Wikipedia pagina van Dorenda van Dijken: https://nl.wikipedia.org/wiki/Dorenda_van_DijkenYoutube video’s van de Menopauze Specialist (met Dorenda van Dijken als spreker): https://www.youtube.com/@demenopauzespecialist9745Alle functies en nevenfuncties van Dorenda van Dijken: https://medischcentrumjanvangoyen.nl/arts/drs-d-k-e-van-dijken/Interview in Volkskrant Magazine uit 2024: https://www.volkskrant.nl/volkskrant-magazine/ik-had-ministers-die-na-het-stoppen-met-hormoontherapie-transformeerden-in-doodzieke-vogeltjes~bb00948a/Sporten tijdens en na de zwangerschap, met Koen ...
    Show More Show Less
    1 hr and 11 mins
  • Welke fysieke factor bepaalt nou echt jouw talent in duursport?

    Welke fysieke factor bepaalt nou echt jouw talent in duursport?
    Jun 12 2026
    Dit is de 270e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:Welke fysieke factor bepaalt nou echt jouw talent in duursport?INLEIDING:Weet jij nog waar je was toen Sawe onlangs onder de 2 uur dook op de marathon in London? De sportwereld stond op zijn kop, maar wat bepaalt duurprestatie nu écht als we wegblijven van uitgekauwde gesprekken over schoenen, voeding en doping. Wat als we puur naar de wetenschappelijke data kijken?En waarom zien we dan dat atleten met de allerhoogste VO₂max, in de praktijk vaak een opmerkelijk slechte loop-efficiëntie hebben?Deze week slopen we een aantal hardnekkige trainings-mythes aan de hand van een grootschalige studie onder bijna negenhonderd sporters. We fileren de VO₂max-schatting op je Garmin en leggen uit hoe je een continue lactaatmeter op je arm gebruikt om je kostbare suikervoorraad te beschermen.En wat bezielt topcoach Guido Vroemen om te beweren dat een gigantische aerobe motor je aan de finishstreep uiteindelijk geen enkele medaille oplevert?Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Wat bedoelen inspanningsfysiologen nu precies wanneer het over de menselijke motor gaat?Jurgen legt uit dat inspanningsfysiologen de menselijke motor ontleden aan de hand van het klassieke model van dr. Michael Joyner uit 1991. Dit model leunt op drie fysiologische componenten. Allereerst kijk je naar de VO₂max, wat je kunt zien als de brute cilinderinhoud van de sporter. Daarnaast telt de fractie die je langdurig kunt benutten zonder te verzuren. De derde pijler is de efficiëntie, oftewel hoe zuinig je met je schaarse energie omspringt. Tegenwoordig voegen we daar nog veerkracht aan toe: het vermogen van je spieren om na urenlange belasting nog even efficiënt te blijven draaien.2. Wat zijn de belangrijkste prestatie indicatoren tijdens duursport volgens recent onderzoek?Jurgen deelt de resultaten van een grootschalig onderzoek onder 888 sporters dat een streep zet door veel speculatie. De absolute hoofdrolspeler blijkt de VO₂max te zijn. Deze factor verklaart maar liefst 70 tot 75 procent van de variatie in waar de fysiologische drempels van duursporters liggen. Jouw individuele efficiëntie bepaalt vervolgens nog eens 20 tot 25 procent van het verschil. Verrassend genoeg ontdekten de onderzoekers dat de fractie, dus het exacte percentage van je totale capaciteit dat je benut op je omslagpunt, nauwelijks een rol speelt bij de onderlinge verschillen tussen getrainde sporters.3. Waarom zegt een hoge VO2 max toch niet alles?Jurgen wijst op een fysiologische paradox bij de toplopers uit het Breaking 2-project. Atleten met een extreem hoge VO₂max bleken vaak een relatief slechtere loop-efficiëntie te hebben. Het menselijk lichaam compenseert brute capaciteit blijkbaar met een hoger zuurstofverbruik per kilometer. Daarnaast benadrukt Guido dat een laboratoriumwaarde puur je sportieve potentie toont, maar geen garanties geeft aan de finishstreep. Zodra er demorages of tempowisselingen plaatsvinden, zoals bij mountainbiker Rens Theunisse, is een goed ontwikkelde anaerobe tank minstens zo beslissend om je concurrenten bergop kapot te rijden.4. Waar liggen de grenzen van de menselijke duurprestatie?De fysiologische grens verschoof onlangs flink toen Sebastian Sawe de marathon officieel aflegde in 1:59:30. Jurgen herinnert ons eraan dat dr. Michael Joyner in 1991 al berekende dat de perfecte menselijke motor theoretisch een marathontijd van 1:57 tot 1:58 moet kunnen klokken. De echte grens in de praktijk verschuift tegenwoordig vooral door slimmere training van de fysiologische veerkracht en nauwkeurige monitoring via sensoren. Guido vult aan dat we de grens van ons uithoudingsvermogen effectief oprekken door ons tempo zo af te stemmen dat de lactaatwaarden stabiel blijven, waarmee we vroegtijdige uitputting van onze suikervoorraden voorkomen.5. Wat voegt het meten van je waarden via een sporthorloge of een continue lactaatmeter echt toe aan je training?Guido legt uit dat de automatische VO₂max-schatting van een Garmin een aardige trendlijn laat zien, maar bij fysiologische uitersten de plank misslaat omdat het algoritme met een gemiddelde efficiëntie rekent. De nieuwe continue lactaatmeters op de arm moet je volgens hem bovendien niet gebruiken als een mobiel laboratorium om constant drempels te bepalen. De werkelijke waarde van zo'n sensor ligt in het bewaken van je glycogeenverbruik tijdens lange duurinspanningen. Door je tempo zo te sturen dat je lactaat stabiel tussen de 1 en 2 mmol/L blijft, controleer je direct of je jouw kostbare suikervoorraden niet voortijdig leegtrekt.Handige bronnen en links:Studie waarbij de bijdrage van de drie bekende prestatie-indicatoren (VO2 max, fractieVO2 max, efficiëntie) in 888 hardlopers en wielrenners gemeten is: https://link.springer.com/article/10.1007/s40279-026-02439-yInspanningsonderzoek bij toplopers in het kader van ‘Breaking 2...
    Show More Show Less
    1 hr and 16 mins
  • Tieners optimaal voorbereiden op duursport volgens sportarts Tom Wiggers

    Tieners optimaal voorbereiden op duursport volgens sportarts Tom Wiggers
    Jun 5 2026
    Dit is de 269e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:Tieners optimaal voorbereiden op duursport volgens sportarts Tom WiggersINLEIDING:Runfluencers maken extreme afstanden populair onder tieners. Na een tragisch incident in Leiden, ligt de minimumleeftijd van een hardloopwedstrijd ineens onder een (fysiologisch) vergrootglas. Dat voelt logisch, maar het ligt ingewikkelder.Want wat gebeurt er eigenlijk met een skelet in de groei als je het urenlang blootstelt aan exact dezelfde schokbelasting (zoals hardlopen)?Sportarts Tom Wiggers, lid van de Medische Commissie Atletiekunie die het advies hierover schreef, legt uit waarom te vroeg kilometers vreten mogelijk de sportcarriere van een jong talent voor de rest van zijn leven permanent verpest.Moeten we tieners met administratieve regels beschermen tegen sociale media, of is de heersende beweegarmoede eigenlijk een veel groter probleem?Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Wat is het bezwaar tegen een harde minimumleeftijd hardloopwedstrijd voor jonge deelnemers?Sportarts Tom Wiggers legt uit dat een harde kalenderleeftijd administratief handig is voor organisatoren, maar fysiologisch weinig zegt. De ene twaalfjarige is biologisch gezien veel verder ontwikkeld dan de andere. Door puur naar een geboortejaar te kijken, sluit je mogelijk kinderen uit die de belasting prima aankunnen, terwijl je kwetsbare kinderen juist niet beschermt.Wiggers adviseert organisaties en ouders daarom om niet blind te varen op rigide leeftijdsgrenzen, maar primair te kijken naar de individuele trainingshistorie, de biologische rijpheid en de belastbaarheid van de jonge sporter.2. Wat maakt de groeischijf de zwakste schakel bij intensieve hardlooptraining van kinderen?Volgens sportarts Tom Wiggers moet het jonge skelet op veel plaatsen nog verharden. Waar bij een volwassen loper een pees of spier scheurt bij overbelasting, geeft bij kinderen de groeischijf als eerste mee. De monotone, repeterende klappen van het hardlopen creëren enorme trekkrachten op de aanhechting van de pees aan het bot. Dit kan leiden tot een pijnlijke irritatie van de groeischijf, zoals Osgood-Schlatter bij de knie.Wiggers benadrukt dat urenlange, identieke schokbelasting simpelweg riskant is voor een lichaam in de groei, dat biologisch gezien behoefte heeft aan variatie.3. Wat zijn de werkelijke risico's op sportuitval als een tiener te vroeg gaat trainen voor extreme afstanden?Het grootste gevaar schuilt volgens sportarts Tom Wiggers niet in acute medische incidenten, maar in chronische overbelasting. Denk aan hardnekkige knieklachten zoals het patellofemoraal pijnsyndroom. Als een tiener door constante pijn maandenlang aan de kant staat, verdwijnt het plezier in de sport definitief. Wiggers herinnert ons eraan dat de maatschappelijke beweegarmoede onder de jeugd al enorm groot is.We moeten jongeren juist enthousiasmeren voor hardlopen. Dat doe je door ze te beschermen tegen de fysiologische monotonie van extreme afstanden, zodat ze niet vroegtijdig afhaken en definitief stoppen.4. Wat verklaart waarom jonge duursporters fysiologisch gezien gevoeliger zijn voor oververhitting tijdens wedstrijden?Tom Wiggers wijst op een belangrijk fysiologisch verschil tussen kinderen en volwassenen: de warmteregulatie van het jonge lichaam werkt nog niet optimaal. Hun fysiologische sensoren reageren trager en ze zweten minder efficiënt, waardoor oververhitting op warme dagen sneller op de loer ligt. Daarnaast missen tieners de trainingservaring om subtiele signalen van vermoeidheid of opkomende pijn goed te interpreteren.Tel daar de psychologie van het puberbrein en externe druk van ouders of sociale media bij op, en jonge atleten lopen het risico om onbewust ver over hun fysiologische grenzen heen te gaan.5. Wat is het nadeel voor de latere prestaties als een jong hardlooptalent te vroeg kilometers gaat vreten?Als een tiener te vroeg focust op lange afstanden in een laag tempo, gaat dat permanent ten koste van de basissnelheid. Sportarts Tom Wiggers legt uit dat de jeugdjaren juist de ideale biologische window vormen om het zenuwstelsel en de spieren te trainen op snelheid, coördinatie en techniek. De uitdaging hoort daarom te liggen op korte, dynamische afstanden. Een brede motorische ontwikkeling legt een stevig fysiologisch fundament.Volgens Wiggers plukken jonge lopers daar later de vruchten van, omdat ze op volwassen leeftijd fysiologisch veel belastbaarder zijn om heelhuids over te stappen naar de marathon. Handige bronnen en links:Wikipedia pagina van Tom Wiggers: https://nl.wikipedia.org/wiki/Tom_WiggersAandachtsgebieden Tom Wiggers binnen het Anna Ziekenhuis in Eindhoven: https://www.annaziekenhuis.nl/voor-jou-als-patient/algemeen/onze-zorgverleners/tom-wiggers/Aflevering 101 over de fysiologische verschillen tussen kinderen en volwassenen met inspanningsfysioloog Tim Takken: https://...
    Show More Show Less
    54 mins
  • Hoe maak je hoogtetraining toch succesvol volgens topcoach Guido Vroemen

    Hoe maak je hoogtetraining toch succesvol volgens topcoach Guido Vroemen
    May 29 2026
    Dit is de 268e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:Hoe maak je hoogtetraining toch succesvol volgens topcoach Guido VroemenINLEIDING:Vijf jaar geleden (afl. 16) trokken we een harde conclusie: een hoogtestage is vooral dure luchtfietserij. De beoogde effecten konden niet wetenschappelijk worden aangetoond. Maar de sportwetenschap staat niet stil. Deze week is onze vaste coach en sportarts Guido Vroemen de hele aflevering de hoofdgast. Hij is dé expert op het gebied van hoogtetraining en heeft een innovatieve, extreem pragmatische aanpak ontwikkeld.We bespreken het ‘kwaliteit vs prikkel’ dilemma: Op hoogte lever je in op de absolute trainingskwaliteit (intervallen). Tenzij je heel bewust kiest voor protocollen zoals Live High, Train Low of gerichte, ultrakorte sprints (IHT/RSH).Bovendien stelt Guido dat het concept van 'non-responders' niet klopt; iedereen reageert op hoogte, maar de benodigde hypoxische prikkel (hoogte of zuurstofpercentage) verschilt simpelweg per individu.Ben jij klaar om te stoppen met gissen op de berg?Vragen die in deze aflevering worden beantwoord: 1. Wat zijn de directe fysiologische effecten van hoogte op het lichaam van een duursporter?Volgens sportarts Guido Vroemen reageert het lichaam direct op de lagere atmosferische druk op hoogte. Omdat de zuurstofmoleculen minder dicht op elkaar geperst zijn, daalt de drukverhouding in de longblaasjes. Dit zorgt voor een acute daling van de zuurstofverzadiging in het bloed. Als reactie hierop gaan de nieren direct het hormoon erytropoëtine (epo) aanmaken om het beenmerg te prikkelen tot de productie van extra rode bloedcellen. Dit fysiologische proces vraagt in de eerste week echter enorm veel energie van de atleet.2. Waarom is de sportwetenschap zo verdeeld over het daadwerkelijke nut van een hoogtestage?De verdeeldheid in de wetenschap komt volgens Guido Vroemen voort uit het feit dat traditioneel onderzoek vaak kijkt naar vaste protocollen en groepsgemiddelden. Hierdoor ontstond de misvatting van responders en non-responders. In de praktijk blijkt echter dat de benodigde hypoxische prikkel per individu sterk verschilt. Waar de ene duursporter al biologische aanpassingen vertoont op achttienhonderd meter, heeft de ander een veel grotere hoogte nodig. Zonder personalisatie van de hoogtetraining en het nauwkeurig meten van de totale dosis mislukken veel stages, wat de wisselende wetenschappelijke resultaten verklaart.3. Wat is het geheim achter een succesvolle hoogtetraining voor duursporters?Het succes van een hoogtetraining valt of staat met de totale hypoxische dosis, die Guido Vroemen uitdrukt in saturatie uren. Om een aantoonbare stijging van de totale hemoglobine massa te realiseren, moet een sporter minimaal drieduizend uur in een toestand van lagere zuurstofverzadiging doorbrengen. Dit betekent concreet dat een korter verblijf dan drie weken fysiologisch gezien te weinig oplevert. Minimaal eenentwintig dagen onafgebroken op ten minste tweeduizend meter hoogte verblijven is de harde fysiologische ondergrens voor echt prestatievoordeel.4. Waar moeten duursporters medisch gezien op letten voordat ze vertrekken naar hoogte?Guido Vroemen benadrukt dat een hoogtestage een fysiologische gok blijft zonder voorafgaand bloedonderzoek. De belangrijkste randvoorwaarde is een gevulde ijzervoorraad, aangezien ijzer de cruciale bouwsteen is voor de aanmaak van hemoglobine. De ferritinewaarde moet daarom minimaal boven de vijftig liggen. Daarnaast is absolute gezondheid vereist: de ontstekingswaarde CRP moet lager zijn dan één. Bij een sluimerende ontsteking blokkeert het lichaam namelijk de ijzeropname, waardoor de productie van nieuwe rode bloedcellen volledig stilvalt ondanks de ijle lucht.5. Welke rol kan hittetraining spelen bij het maximaliseren van het effect van hoogtetraining?Het fysiologische effect van een hoogtestage op de hemoglobine massa is erg vluchtig en verdwijnt na thuiskomst snel. Guido Vroemen adviseert daarom om direct na de stage te starten met hittetraining, bijvoorbeeld driemaal per week in de sauna. De hitte dwingt het lichaam om het bloedplasmavolume kunstmatig hoog te houden. Hierdoor blijven de nieuw aangemaakte rode bloedcellen aanzienlijk langer in stand. Daarnaast kan hittetraining voorafgaand aan de reis al ingezet worden om het bloedvolume te vergroten als slimme fysiologische voorbereiding.Handige bronnen en links:Invloed van de luchtdruk en weersomstandigheden op effect van een hoogtestage: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41985554/Artikel van Jurgen in Skepsis (‘Luchtfietserij’) waarin hij het gebrek aan wetenschappelijk bewijs voor het nut van de hoogtestage benoemt: https://skepsis.nl/luchtfietserij/Aflevering 16 waarin we kritisch waren op de gunstige effecten van een hoogtestage: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-1/trainen-op-hoogte-zinvol-of-niet/Aflevering 227 over hittetraining om ...
    Show More Show Less
    1 hr and 12 mins
  • Intensief sporten na je 35e: wat gebeurt er nu écht met je hart?

    Intensief sporten na je 35e: wat gebeurt er nu écht met je hart?
    May 22 2026
    Dit is de 267e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:Intensief sporten na je 35e: wat gebeurt er nu écht met je hart?INLEIDING:"35-plusser die jaren intensief sport, loopt groter risico op hart- en vaatziekten." De recente kop op de NOS sloeg onlangs in als een bom in menig sport-appgroep.Deze week pellen Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen de fysiologische feiten achter deze paniek af. Want de harde realiteit: er is helemaal geen nieuw onderzoek gedaan. Het is een internationale richtlijn om cardiologen te helpen, niet om angst te zaaien.Want wat is de fysiologische reden dat de kalkafzetting bij een getrainde duursporter juist stabiel en stevig is, terwijl een bankzitter juist risico loopt op een acuut infarct?En waarom waarschuwt sportarts Guido Vroemen dat je de meldingen over rare hartslagdata op je wearable met een flinke korrel zout moet nemen?Heb jij sinds de ophef in de media al met een onbehaaglijk gevoel naar je hartslagmeter gekeken tijdens een zware interval?Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Wat is de fysiologische verklaring achter de bewering dat intensief sporten hart en vaten kan belasten na je vijfendertigste?Wetenschapsjournalist Jurgen van Teeffelen legt uit dat jarenlang intensief sporten hart en bloedvaten blootstelt aan een constant verhoogde bloeddruk en hartminuutvolume. Hierdoor kunnen er fysiologische aanpassingen optreden, zoals de vorming van kalkafzetting in de kransslagaders. Onderzoeker Thijs Eijsvogels vult in de consensusrichtlijn aan dat deze kalkafzettingen bij masteratleten meestal stabieler en steviger zijn dan bij inactieve mensen. Het is dus een fysiologische reactie van het lichaam op de trainingsbelasting, die in de basis niet direct zorgt voor een verhoogd risico op sterfte, maar wel om monitoring vraagt.2. Wat zegt de huidige sportwetenschap precies over het verschil tussen kalkafzetting bij sporters en niet-sporters?Volgens Jurgen laten grootschalige onderzoeken zoals de Nederlandse MARC-2 studie zien dat mannen die hun hele leven heel intensief sporten hart en vaten vaker voorzien van kalkrijke plaques. Het cruciale fysiologische verschil zit in de samenstelling hiervan. De wetenschap toont aan dat sporters voornamelijk stabiele, verkalkte plaques opbouwen die minder snel scheuren. Inactieve mensen hebben daarentegen vaker milde, zachte plaques die juist een acuut hartinfarct kunnen veroorzaken. Intensieve training zorgt dus voor een ander type aderverkalking, die fysiologisch gezien een stuk minder gevaarlijk is dan de variant die ontstaat door een ongezonde levensstijl.3. Wat houden de fysiologische risico's in die in de nieuwe internationale richtlijn voor masteratleten worden genoemd?De internationale consensusrichtlijn waar Thijs Eijsvogels aan meeschreef, identificeert op basis van bestaande literatuur vijf specifieke cardiovasculaire afwijkingen die vaker voorkomen bij oudere duursporters. Denk hierbij aan boezemfibrilleren, littekenweefsel op de hartspier en een verwijding van de aorta. Jurgen benadrukt echter dat deze richtlijn is geschreven voor cardiologen om het gesprek met sporters aan te gaan, niet om paniek te zaaien. De opstellers van het document onderstrepen nadrukkelijk dat de positieve effecten van sporten op je algehele gezondheid en levensduur nog altijd vele malen groter zijn dan de fysiologische nadelen van deze specifieke hartafwijkingen.4. Wat voegt een sportmedisch onderzoek toe als je twijfelt over de effecten van intensief sporten op je hart?Jurgen wijst erop dat een laagdrempelige check van de Hartstichting nuttig is voor de gemiddelde burger, maar dat een actieve duursporter meer heeft aan een sportarts. Topcoach en sportarts Guido Vroemen legt uit dat een sportmedisch onderzoek met een inspanningstest en een hartfilmpje acute vernauwingen aan het licht kan brengen. Tegelijkertijd plaatst hij een kritische kanttekening: zo een keuring blijft een momentopname. Het biedt geen waterdichte garantie voor de toekomst en spoort stabiele plaques diep in de vaten vaak niet op. Het vermindert het risico op acute problemen, maar mag geen schijnveiligheid geven.5. Wat zijn de praktische handvatten voor duursporters om verstandig om te gaan met gegevens van wearables en medische adviezen?Topcoach Guido Vroemen adviseert om niet blind te varen op de waarschuwingen voor hartritmestoornissen van je sporthorloge, aangezien sensoren aan de pols tijdens het bewegen vaak foute data registreren. Daarnaast tempert hij de verwachtingen rondom statines. Cardiologen schrijven deze cholesterolverlagers snel voor, maar bij sporters kunnen ze hardnekkige spierpijn veroorzaken die het trainingsplezier bederft. Zijn belangrijkste handvat is om te luisteren naar je eigen fysiologische signalen. Bij onverklaarbare, plotselinge vermoeidheid, duizeligheid of druk op de borst moet je direct stoppen met trainen en een sportarts raadplegen.Handige ...
    Show More Show Less
    1 hr and 7 mins
  • Hoe een hitteberoerte te voorkomen volgens thermofysioloog Coen Bongers

    Hoe een hitteberoerte te voorkomen volgens thermofysioloog Coen Bongers
    May 15 2026
    Dit is de 266e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:Hoe een hitteberoerte te voorkomen volgens thermofysioloog Coen BongersINLEIDING:Wat als je uitstekende conditie geen bescherming biedt tegen de hitte, maar het risico op een hitteberoerte juist vergroot?Thermofysioloog Coen Bongers legt deze week uit waarom juist fitte sporters de fysieke motor hebben om hun kerntemperatuur in de gevarenzone te jagen. Je conditie staat je toe om een intensiteit vol te houden die je koelsysteem simpelweg niet meer kan bijbenen.Want wat gebeurt er fysiologisch in je hersenen als die interne thermostaat de 40 graden passeert?En waarom is een broeierige lentedag van 15 graden vaak verraderlijker dan een gortdroge dag in de zomer?Belangrijke kennis voor elke duursporter, want als je loopmaatje begint te zwalken, weet jij dan wat je moet doen?Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Wat is het gevaar van een oplopende kerntemperatuur tijdens het sportenCoen Bongers legt uit dat een kerntemperatuur boven de veertig graden zorgt voor chaos in je hersenen. De aansturing van je spieren en organen begint te haperen omdat de eiwitten in je cellen van structuur veranderen door de hitte. Het grootste gevaar zit hem in de neurologische uitval: je raakt verward, gedesoriënteerd of zelfs agressief zonder dat je het zelf doorhebt. Je drijft je lichaam dan over een grens waarbij herstel niet meer vanzelfsprekend is. De hitte tast de integriteit van je biologische systemen aan, wat uiteindelijk kan leiden tot het volledig uitvallen van je fysiologische thermostaat en blijvende schade aan organen.2. Wat zijn de belangrijkste risicofactoren voor een hitteberoerte bij fitte atletenVolgens Coen zijn juist de jonge dertigers die jagen op een persoonlijk record de grootste risicogroep. Zij beschikken over een krachtige fysiologische motor die enorm veel warmte produceert, maar hebben ook de mentale drive om vroege signalen van oververhitting volledig te negeren. De combinatie van een hoge intensiteit, te weinig ervaring met sporten in warme omstandigheden en een obsessieve focus op de finish is vaak de oorzaak van ellende. De fitheid die je normaal helpt, werkt hier tegen je omdat je veel langer in de rode zone kunt blijven doorlopen dan een ongetrainde loper die al veel eerder gas terugneemt.3. Wat is de invloed van de luchtvochtigheid op de kans op oververhittingHet gaat niet alleen om de temperatuur op de thermometer. Coen Bongers benadrukt dat verdamping van zweet de enige manier is waarop een sporter effectief warmte kwijtraakt aan de omgeving. Bij een hoge luchtvochtigheid blijft je zweet op je huid staan of drupt het op de grond zonder te verdampen. Hierdoor koel je simpelweg niet af. Dit verklaart waarom je zelfs bij vijftien graden op een broeierige dag een hitteberoerte kunt oplopen. De omgevingslucht is dan zo verzadigd dat die geen vocht meer opneemt, waardoor je interne thermostaat onherroepelijk op hol slaat omdat de geproduceerde warmte nergens heen kan.4. Wat kan een individuele sporter doen om een hitteberoerte te voorkomenDe meest effectieve strategie die Coen noemt is structurele acclimatisatie. Je moet je lichaam minstens twee weken de tijd geven om geleidelijk te wennen aan de warmte. Door deze specifieke training ga je eerder en efficiënter zweten en neemt je bloedplasmavolume toe, waardoor je meer koelcapaciteit hebt. Daarnaast helpt het dragen van lichte, ademende kleding en het bewust aanpassen van je tempo op dagen met een ongunstige luchtvochtigheid. Het is vooral een kwestie van je ego durven parkeren en accepteren dat je hartslag bij hitte veel sneller oploopt bij een lager tempo dan je onder ideale omstandigheden gewend bent.5. Wat is de belangrijkste actie voor een omstander bij een vermoeden van een hitteberoerteCoen is heel stellig over het medische principe: eerst koelen, dan pas vervoeren. Zodra je iemand ziet zwalken of verward ziet reageren, moet er direct agressief gekoeld worden met stromend ijswater, natte handdoeken of een ijsbad. Wachten op de ambulance of de sporter direct in een warme ziekenauto leggen zonder eerst te koelen is een fout die fataal kan zijn. De kerntemperatuur moet direct omlaag om verdere schade aan de hersenen en vitale organen te beperken. Directe actie op de plek van het incident door medelopers of toeschouwers is vaak het verschil tussen leven en dood.Handige bronnen en links:Alle publicaties (en andere info) van Coen Bongers: https://www.radboudumc.nl/personen/coen-bongersDe documentaire ‘Oververhit’ van omroep Gelderland: https://www.gld.nl/video/8452075/gld-doc-oververhitWebsite Stichting Hittebewust Sporten: https://www.hittebewustsporten.nl/Voor organisatoren van evenementen in de warmte de Veldnorm Evenementenzorg: https://www.evenementenz.org/wp/ S1: Aflevering 19 over hoe om te gaan met de warmte tijdens het sporten: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen...
    Show More Show Less
    1 hr and 4 mins
  • Sporten als medicijn voor je brein met neuroloog Bas Bloem

    Sporten als medicijn voor je brein met neuroloog Bas Bloem
    May 8 2026
    Dit is de 265e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:Sporten als medicijn voor je brein met neuroloog Bas BloemINLEIDING:Wat als sporten voor jou geen vrijblijvende hobby is, maar een officieel recept van de dokter?Deze week duiken Gerrit Heijkoop en Jurgen van Teeffelen in de wereld van 'Sporten als medicijn'. We spreken met neuroloog en wereldberoemd Parkinson-expert Bas Bloem over de vraag waarom beweging soms effectiever is dan welke pil dan ook.Bas legt uit waarom intensieve training geen 'leuk extraatje' is, maar een noodzakelijke fysiologische prikkel om je brein gezond te houden.Want wat gebeurt er precies met je dopamine-voorraad als je die zware intervaltraining opzoekt?En hoe zorgen stoffen uit je werkende kuitspieren ervoor dat je grijze massa letterlijk een verjongingskuur krijgt?Of je nu traint voor een snelle marathon of simpelweg je mentale scherpte wilt behouden tot je tachtigste: dit gesprek over de chemie in je hoofd wil je niet missen.Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Wat maakt de ziekte van Parkinson zoveel complexer dan alleen een trillende hand?Bas Bloem benadrukt in ons gesprek dat we Parkinson vaak veel te smal bekijken. Het is een sluipende afbraak van dopamine die invloed heeft op bijna elk facet van het mens-zijn: van je nachtrust en je darmflora tot je stemming en motivatie. Omdat dopamine de smeerolie is voor zowel je motoriek als je mentale welzijn, tast de ziekte de kern van je dagelijks functioneren aan.Bas legt uit dat reguliere pillen dit deels kunnen opvangen, maar dat sporten noodzakelijk is om het brein te dwingen zichzelf van binnenuit te onderhouden en weerbaarder te worden tegen deze brede symptomen.2. Wat houdt het concept van sporten als medicijn in de praktijk precies in?Voor Bas Bloem is sporten als medicijn geen leuke metafoor, maar een harde biologische noodzaak. Het gaat erom dat gerichte beweging in staat is om de progressie van de ziekte te beïnvloeden en symptomen effectief te onderdrukken.Waar medicijnen vaak als een bot instrument van buitenaf komen, zorgt sporten ervoor dat het lichaam zelf de juiste stoffen op de juiste plek aanmaakt. Dit proces stimuleert neuroplasticiteit, waarbij het brein leert om nieuwe omwegen aan te leggen rondom beschadigde gebieden. Het is een actieve vorm van zelfzorg die de regie teruggeeft aan de patiënt.3. Wat gebeurt er biologisch in het lichaam wanneer werkende spieren het brein helpen?Het geheim van de interactie tussen lichaam en geest zit volgens Bas in de myokines, zoals de eiwitten irisine en clusterine. Wanneer je intensief traint en je spieren flink aan het werk zet, scheiden ze deze stoffen uit in de bloedbaan. Eenmaal in de hersenen fungeren ze als een soort groeihormoon en ontstekingsremmer. Ze beschermen hersencellen tegen verdere afbraak en bevorderen de aanmaak van nieuwe verbindingen.Dit mechanisme verklaart waarom fysieke inspanning zo’n direct en meetbaar effect heeft op je neurologische gezondheid. Het brein profiteert letterlijk van het zweet op je rug.4. Wat vertelt de Park in Shape studie ons over de intensiteit die nodig is voor resultaat?De resultaten van de Park in Shape studie laten zien dat niet elk vrijblijvend rondje wandelen telt als medicijn. Bas legt uit dat de deelnemers in dit onderzoek drie keer per week trainden op een hometrainer, waarbij ze tachtig procent van hun maximale hartslag opzochten. Alleen bij die relatief hoge intensiteit zagen de onderzoekers op MRI-scans dat er daadwerkelijk nieuwe functionele verbindingen in de hersenen ontstonden.Voor elke sporter, met of zonder diagnose, is de les helder: je moet het systeem echt even onder druk zetten en je ademhaling flink laten stijgen om de herstelprocessen bovenin te activeren.5. Wat is de waarde van sporten als preventieve maatregel voor de gezonde duursporter?Ook voor de sporter zonder klachten is de boodschap van Bas Bloem relevant: je bouwt aan een functionele reserve. Door nu regelmatig en intensief te sporten, maak je je hersenen weerbaarder tegen de natuurlijke veroudering en mogelijke toekomstige schade.Bas waarschuwt hierbij wel voor de schaduwkant, zoals hersenschade door koppen bij voetbal of vallen zonder helm. Het doel is om je brein te prikkelen zonder het te beschadigen. Door sporten als medicijn preventief in te zetten, vergroot je het bufferkapitaal van je brein, zodat je ook op latere leeftijd langer onafhankelijk en fit blijft.Handige bronnen en links:Alle publicaties (en andere info) van Bas Bloem: https://www.radboudumc.nl/personen/bas-bloemWereldberoemd filmpje van de Parkinson patiënt die enorme moeite had met wandelen maar vlekkeloos op de fiets stapte: https://www.youtube.com/watch?v=aaY3gz5tJSkDe Park in Shape studie: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34951063/Aflevering 17 over hardlopen na de diagnose borstkanker: https://slimmer-presteren-podcast.nl/seizoen-1/...
    Show More Show Less
    56 mins
  • Hardlopen en schade aan je rode bloedcellen: hoe zit het nu echt?

    Hardlopen en schade aan je rode bloedcellen: hoe zit het nu echt?
    May 1 2026
    Dit is de 264e aflevering van de Slimmer Presteren Podcast, over sport, onderzoek en innovatie. In deze aflevering hebben Gerrit en Jurgen het over:Hardlopen en schade aan je rode bloedcellen: hoe zit het nu echt?INLEIDING:Deze week duiken Gerrit en Jurgen in een onderzoek dat begin 2026 voor nogal wat paniek zorgde in de hardloopwereld. Na een ultra-loop bleken de rode bloedcellen van lopers namelijk een fractie minder elastisch te zijn.Heeft de klap van je voet op het asfalt echt zon grote invloed op de afbraak van je bloed?Jurgen legt uit waarom die drie procent extra stijfheid geen reden is voor fysiologische paniek, maar juist een teken van een broodnodige verjongingskuur.Want wat is het nut van jonge reticulocyten die direct na de finish in je bloedbaan verschijnen?En moet je na een zware race direct aan de ijzersupplementen, of is je lichaam zelf een meester-recycler?Vragen die in deze aflevering worden beantwoord:1. Wat betekent de term gesloopt bloed voor de gezondheid van een ultra-loper op de lange termijn?Jurgen legt uit dat de sensationele krantenkoppen de fysiologische werkelijkheid verdraaien. Hoewel een zware inspanning zoals een ultra-trail tijdelijk zorgt voor stijvere rode bloedcellen en mechanische schade, is dit geen onherstelbaar defect. Het lichaam gebruikt de milt en lever om deze oude cellen razendsnel op te ruimen. Wat overblijft, is een prikkel voor het beenmerg om verse, elastische reticulocyten aan te maken. In plaats van permanente schade spreeken we volgens Jurgen eerder van een versnelde verversingscyclus van je bloedvoorraad. Voor de ultra-loper is dit feitelijk noodzakelijk fysiologisch onderhoud onder hoge druk.2. Wat is de impact van drie procent minder vervormbare rode bloedcellen op mijn prestaties tijdens het hardlopen?De afname in de elasticiteit van rode bloedcellen tijdens het hardlopen lijkt volgens Jurgen een zeer beperkte rol te spelen in de uiteindelijke vermoeidheid tijdens een race. Omdat de daling bij de UTMB-lopers op de 171 kilometer slechts drie procent was, is het onwaarschijnlijk dat dit de cruciale beperking is voor de zuurstofopname. Andere factoren zoals spierschade, brandstoftekort en mentale uitputting wegen veel zwaarder. De lichte stijfheid van de cellen is eerder een bijproduct van de enorme fysieke stress dan de directe oorzaak van het stilvallen in de laatste fase van een ultra.3. Wat is de invloed van de ondergrond waarop ik ga hardlopen op de schade aan mijn rode bloedcellen?Jurgen bespreekt het principe van foot-strike hemolysis, waarbij rode bloedcellen letterlijk kapot gaan door de klappen op de voetzool. Bij het hardlopen op asfalt met veel harde landingen is deze mechanische schade doorgaans groter dan bij een trail over een zachtere ondergrond. Hoewel dit proces bijdraagt aan de tijdelijke afbraak van cellen, is het volgens Jurgen niet iets waar een gezonde ultra-loper zich tegen moet wapenen. Het hoort bij de sport en vormt juist de prikkel voor je lichaam om je bloedkwaliteit na de wedstrijd weer te optimaliseren door vernieuwing.4. Wat kan ik als ultra-loper met voeding of supplementen doen om mijn rode bloedcellen te beschermen?Uit vragen van luisteraars blijkt vaak een bezorgdheid over ijzertekorten door de verhoogde afbraak van bloedcellen tijdens het hardlopen. Jurgen adviseert echter om niet zomaar extra ijzer te slikken zonder voorafgaand bloedonderzoek. Ons lichaam is namelijk bijzonder efficiënt in het recyclen van ijzer uit de oude, afgebroken cellen. Het lukraak toevoegen van ijzersupplementen kan zelfs ongewenste effecten hebben als je waarden al stabiel zijn. De focus voor de ultra-loper moet na een wedstrijd vooral liggen op een breed herstel en gevarieerde voeding, zodat je systeem de bouwstoffen heeft om de nieuwe voorraad jonge cellen te produceren.5. Wat zegt de aanwezigheid van nieuwe bloedcellen over het herstelproces na het hardlopen van een ultra?De aanwezigheid van jonge reticulocyten wijst op een actieve vernieuwing van je bloedvoorraad. Jurgen legt uit dat deze nieuwe cellen verschijnen als reactie op de afbraak van de oude garde tijdens het hardlopen. Het duurt echter weken voordat deze nieuwe voorraad volledig is uitgehard en de maximale capaciteit voor zuurstoftransport bereikt. Daarom is de herstelperiode na een extreme inspanning zo belangrijk voor een ultra-loper. Als je te snel weer intensief gaat hardlopen, verstoor je het natuurlijke proces van bloedverjonging. Geef je lichaam de tijd om de verversing die door de ultra is opgestart, ook echt rustig af te ronden.Handige bronnen en links:De oorspronkelijke studie “Long-distance trail running induces inflammation-associated protein, lipid, and purine oxidation in red blood cells”: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S3050598426000107Het nieuwsbericht van Scientias “Ultraloop sloopt je bloed: het lijkt echt niet zo gezond om jezelf compleet uit te putten” door Jeanette Kras: https://scientias.nl/...
    Show More Show Less
    1 hr and 1 min